Nûçeya Taybet a Îsmaîl Kaya
CENEVRE — Li bajarê Cenevre yê Swîsreyê, li beravên aram ên Gola Lemanê, van rojan serîrakirineke siyasî ya cîhanî tê pêkanîn. Pêşangeha Xelata Kofi Annan ya Karîkatûran de Ji bo Wêrekbûn 2026 (Kofi Annan Courage in Cartooning Award 2026), ku ji aliyê Vakfê Karîkatûristên Azad û Şaredariya Cenevreyê ve hatiye amadekirin û li ser navê Sekreterê Giştî yê berê yê Neteweyên Yekbûyî Kofi Annan pêk hatiye, bi awayekî xurt nîşan dide ku hunera karîkatûrê ne tenê pêkenoke, ji bo pirsînkirina cîhanê û hejandina otorîteyê jî amûreke gringe.
Pêşangeha vekirî, ku li Rêya Wilsonê û li pêşiya Avahiya Navenda Komîseriya Bilind ê Mafên Mirovan a Neteweyên Yekbûyî (Palais Wilson) hate danîn, ji şeran heta otorîteriyê, ji emperyalîzmê heta azadiya ragihandinê, meydanxwaziyek dîtbarî ya tûj û bê tavîz pêşkêş dike.
Ji Gazeyê heta Uganda’yê: Şahidên Nayên Bêdengkirin
Xwediyên xelata vê salê du hunermend in ku di welatên xwe de qelemê wekî siperekî berxwedanê bikar tînin.
Safaa Odah (Filistîn)
Mala wê li Gazeyê hate hilweşandin û bi malbata xwe ve bû koçber. Di berhemên xwe de trajedîya rojane ya sivîlên nav şer de tomar dike. Bi şêwazek sade lê hestyar, li cihê ku wêne bidawî dibe, şahidiyek hestyar dide destpê kirin.
Jimmy ‘Spire’ Ssentongo (Uganda)
Bi mizahê li dijî gendelî û zexta siyasî têkoşîn dike. Her çend êrîşên sîberî li ser wî hatine kirin, wî rexnekirina rejîmên otorîter nehêşt û hêza mizahê li dijî desthilatdariyê nîşan dide.
“Împaratoriyên Nû” û Lîstikên Hêzê yên Cîhanî
Beşa “Împaratoriyên Nû” (Les Nouveaux Empires) yek ji beşên herî balkêş e û jeopolîtîka îroyîn bi hûrguliyekî cerrahane rexne dike.
Îdeala Amerîkayî
Karîkatûrîsta Hong Kongî Stellina, Donald Trump wekî kesekî nîşan dide ku stêrkên ala Amerîkayê ji qutiyek ku li ser wê “Emperyalîzm” hatiye nivîsandin derdixe û li cihê wî datîne.
Yên Li Masê Tune Ne
Karîkatûristê Fransî KAK, Trump û Vladimir Putin li ser maseyê tenê dihêle ku li ser paşeroja Ukrayna û Ewropayê biaxivin. Gotina ku di balona axaftinê de “Hemû li vir in, em dikarin dest pê bikin” bi awayekî ironîk nîşan dide ku kesên rastîn yên mijarê ji derve mane.
Dosyeya Tirkiyeyê: Sandûq an Hucre?
Panoya “Azadiyên Têne Êrişkirin” (Libertés Attaquées) paşketina demokratîk a Tirkiyeyê di navendê de digire.
Karîkatûra Karîkatûrîstê Swîsrî Pitch bi sernavê “Tirkiye: Erdogan Muxalifên Xwe Davêjê Zindanê” (Turquie: Erdogan Emprisonne Son Opposant) tê pêşkêşkirin. Di wê de Recep Tayyip Erdoğan siyasetmedarekî otorîter e ku muxalifekî biçûk bi zor dixe nav qutiyekî ku mîna sandûqa dengdanê ye. Lê pencereya piçûk a bi darbestan nîşan dide ku ev sandûq bêtir hucreyek girtîgehê ye.
Ev karîkatûr peyamek eşkere dide: heke li dijî Erdoğan siyaset bikî, ne tenê bi sandûqê re, lê bi pergaleke dadwerî ya ku wekî amûrekî siyasî tê bikaranîn jî rû bi rû dimînî.
Di balona axaftinê de gotina “Deng da!” (A Voté!) wekî metaforekî tûj nîşan dide ku hilbijartin carinan dikare bibe amûra tasfiyeyê.
Hêza Gerdûnî ya Karîkatûrê
Ev pêşangeh, ku paşketina demokratîk, şer û sansûr tîne li ber çavan, hunermendên ji gelek welatan di zimanekî hevbeş de dicivîne.
Xelat û berhemên ku navê Kofi Annan hildigirin, tîne bîra me ku têkoşîna ji bo azadiya ragihandinê ne tenê ji aliyê rojnamevanan, lê ji aliyê karîkatûristan ve jî bi bedela mezin tê meşandin.
Li beravên Gola Cenevreyê, ev xêzên ku bi bayê dihejiyan nîşan didin ku qelem, li her deverê ya cîhanê, hîn jî ji şûr û ji dîwarên girtîgehê bihêztir e.
Nûçe – Çand – Huner